Gan là cơ quan nội tạng thuộc hệ tiêu hóa, đảm nhiệm hơn 500 chức năng khác nhau, tiêu biểu như giải độc, tổng hợp protein, sản xuất enzyme và các chất hỗ trợ tiêu hóa hấp thu thức ăn. Việc duy trì chức năng gan đóng vai trò cốt lõi để có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và thể trạng tốt. Khi gan gặp tổn thương bệnh lý, các chức năng này bị ảnh hưởng và việc thực hiện các xét nghiệm để kiểm tra, đánh giá là vô cùng cần thiết.
1. Vai trò và thời điểm cần thực hiện xét nghiệm chức năng gan Xét nghiệm chức năng gan thực chất là các phương pháp đo lường chỉ số men gan, protein đặc trưng và bilirubin trong máu nhằm đánh giá chính xác tình trạng hoạt động của cơ quan này. Dựa vào các kết quả cận lâm sàng, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán bệnh xác đáng và xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên thực hiện xét nghiệm này định kỳ kết hợp trong các đợt khám sức khỏe tổng quát nhằm:
Phát hiện sớm các tổn thương gan do virus, bệnh lý về gan, hoặc do thói quen sinh hoạt và ăn uống.
Chẩn đoán nguyên nhân gây suy giảm chức năng gan, từ đó kịp thời can thiệp điều trị, ngăn ngừa tổn thương tiến triển.
Tầm soát và phát hiện các bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn, có diễn biến âm thầm như xơ gan, ung thư gan.
Nhóm đối tượng nguy cơ cao cần xét nghiệm thường xuyên:
+ Người sử dụng nhiều rượu bia.
+ Người thừa cân béo phì, bệnh nhân đái tháo đường hoặc có tăng huyết áp đi kèm.
+ Người có tiền sử gia đình mắc bệnh lý về gan.
+ Bệnh nhân đang điều trị bằng các loại thuốc có khả năng gây độc cho gan.
Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám ngay: Các triệu chứng suy giảm chức năng gan ở giai đoạn sớm thường rất mờ nhạt. Khi các triệu chứng trở nên rõ ràng, tổn thương gan thường đã ở mức độ nghiêm trọng, làm giảm hiệu quả điều trị. Người bệnh cần đi khám ngay khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu:
+ Bụng chướng, mệt mỏi, ốm yếu, chán ăn.
+ Sốt về chiều, thay đổi tính tình.
+ Phân nhạt màu, nước tiểu sẫm màu.
Không nên chủ quan với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, bởi các bệnh lý về gan thường diễn biến phức tạp và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
2. Các chỉ số xét nghiệm cận lâm sàng thường gặp Tùy thuộc vào tiền sử bệnh lý và triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm phù hợp nhằm xác định tình trạng bệnh một cách nhanh chóng và chính xác:
Xét nghiệm ALT và AST: ALT là enzyme do gan tiết ra tham gia vào quá trình bẻ gãy chuỗi protein. Sự xuất hiện của ALT và AST trong máu thường phản ánh tình trạng tổn thương gan do virus, do rượu hoặc nhiễm độc. Hai xét nghiệm này thường được chỉ định song song khi nghi ngờ có bất thường tại gan.
Xét nghiệm Albumin và Protein toàn phần: Albumin và Globulin là hai loại protein chính được gan liên tục tổng hợp và đưa vào máu. Việc nồng độ các protein này giảm thấp bất thường là dấu hiệu cho thấy chức năng gan đang suy giảm.
Xét nghiệm Bilirubin (Toàn phần và Trực tiếp): Bilirubin được giải phóng khi hồng cầu bị phá hủy và được đưa đến gan để xử lý. Khi chức năng gan kém, Bilirubin không được xử lý triệt để sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến biểu hiện lâm sàng là vàng da và vàng niêm mạc mắt.
Xét nghiệm GGT: Kết quả chỉ số GGT bất thường thường gợi ý tình trạng tổn thương tại gan hoặc hệ thống ống mật.
Xét nghiệm thời gian đông máu (PT): Thời gian đông máu PT kéo dài phản ánh sự bất thường của các yếu tố đông máu, là một trong những dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan. Chỉ số này cũng có thể bị ảnh hưởng nếu bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông.
3. Khuyến cáo dành cho người bệnh trước khi xét nghiệm
Kết quả định lượng các chất trong xét nghiệm chức năng gan có thể bị sai lệch bởi nhiều yếu tố ngoại cảnh như: chế độ ăn uống, sử dụng chất kích thích, thuốc điều trị và thói quen sinh hoạt.
Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn của bác sĩ điều trị trước khi tiến hành lấy máu xét nghiệm.
Để có đánh giá toàn diện, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện kết hợp các xét nghiệm với kỹ thuật cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh.
Bệnh lý về gan là những bệnh lý phức tạp, việc phát hiện và điều trị tích cực ngay từ giai đoạn đầu là chìa khóa để ngăn chặn tình trạng mô gan xơ hóa và suy giảm chức năng gan không thể phục hồi.
KHOA XÉT NGHIỆM – BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂN YÊN
📍 Địa chỉ: Xã Tân Yên, tỉnh Bắc Ninh.
📞 Liên hệ tư vấn chuyên môn:
- Trưởng khoa Nguyễn Trọng Chiến: 0917 310 424
- CNXN Nguyễn Văn Quân: 0986 034 678
