Qua thực tiễn lâm sàng tại Khoa Liên chuyên khoa – Bệnh viện Đa khoa Tân Yên, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ gặp tình trạng bú kém, chậm tăng cân hoặc rối loạn phát âm do dính thắng lưỡi (hay còn gọi là ngắn phanh lưỡi). Dù thường bị phụ huynh xem nhẹ, dị tật này có thể để lại những ảnh hưởng đáng kể đến khả năng dinh dưỡng, phát triển ngôn ngữ và giao tiếp xã hội của trẻ nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
1. Tổng quan về tật dính thắng lưỡi
Phanh lưỡi (thắng lưỡi) là một dải niêm mạc nằm ở mặt dưới của lưỡi, nối lưỡi với sàn miệng, đóng vai trò đảm bảo biên độ vận động bình thường của lưỡi.
Dính thắng lưỡi xảy ra khi dải niêm mạc này quá ngắn, quá dày hoặc bám sát vào đầu lưỡi, làm hạn chế sự vận động linh hoạt của cơ quan này.
Đây là một dị tật bẩm sinh phổ biến, chiếm tỷ lệ khoảng 4-10% ở trẻ sơ sinh và có thể được phát hiện ngay sau sinh hoặc trong những năm đầu đời.
2. Dấu hiệu nhận biết lâm sàng
Đối với trẻ sơ sinh: Trẻ bú mẹ khó khăn, ngậm bắt vú kém hiệu quả. Thời gian bú kéo dài nhưng lượng sữa dung nạp ít, trẻ thường xuyên quấy khóc, hay nhả vú và dễ bị sặc sữa. Hậu quả là trẻ chậm tăng cân hoặc tăng cân không đạt theo lứa tuổi. Về phía người mẹ, việc trẻ ngậm bắt vú sai cách thường gây đau hoặc nứt đầu ti.
Đối với trẻ lớn: Lưỡi không thể thè ra ngoài quá môi dưới hoặc không thể nâng lên chạm vòm miệng cứng. Đầu lưỡi có hình dạng nếp gấp chữ V hoặc hình trái tim khi vận động đưa ra ngoài. Bệnh nhi gặp khó khăn trong việc phát âm các âm cần sự linh hoạt của đầu lưỡi như: l, n, t, d, r.... Các động tác linh hoạt như liếm môi, ăn kem bị hạn chế, đồng thời trẻ cũng gặp khó khăn trong việc vệ sinh răng miệng.
3. Tác động của dính thắng lưỡi đến sức khỏe và sự phát triển
Dù không đe dọa tính mạng, dính thắng lưỡi nếu bị bỏ sót có thể dẫn đến các hệ lụy lâu dài:
Về dinh dưỡng: Hạn chế lực mút khi bú mẹ, khiến trẻ nhanh mệt, bú ít và chậm lớn. Ở trẻ lớn, việc đảo thức ăn trong miệng khó khăn gây trở ngại khi ăn thức ăn đặc hoặc cần nhai kỹ.
Về phát triển ngôn ngữ: Cản trở vận động phát âm, dẫn đến tình trạng nói ngọng, nói không rõ tiếng.
Về răng miệng: Gây khó khăn trong việc làm sạch mảng bám, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như sâu răng hoặc viêm lợi.
Về tâm lý xã hội: Khuyết điểm trong giao tiếp và phát âm có thể khiến trẻ mất tự tin trong quá trình học tập và sinh hoạt.
4. Giải pháp can thiệp: Phẫu thuật cắt phanh lưỡi
Cắt phanh lưỡi là một thủ thuật ngoại khoa nhằm giải phóng phần dây thắng lưỡi bị ngắn hoặc dính, khôi phục chức năng vận động sinh lý bình thường của lưỡi. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp dính thắng lưỡi đều có chỉ định phẫu thuật; các trường hợp nhẹ có thể chỉ cần theo dõi định kỳ. Chỉ định can thiệp sẽ được bác sĩ đánh giá cẩn trọng dựa trên mức độ hạn chế vận động, khả năng bú mẹ (ở trẻ sơ sinh), tình trạng phát âm (ở trẻ lớn) và các ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Đối với các trường hợp có chỉ định, thủ thuật này mang lại nhiều ưu điểm vượt trội:
Thời gian thực hiện rất ngắn (chỉ từ 5 đến 15 phút).
Thủ thuật ít gây đau đớn và ít chảy máu.
Thời gian phục hồi nhanh chóng, trẻ có thể ăn uống trở lại sớm ngay sau khi can thiệp.
Mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện chức năng.
5. Quy trình chuyên môn tại Bệnh viện Đa khoa Tân Yên
Bước 1 - Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ chuyên khoa tiến hành khám khoang miệng, đánh giá chính xác mức độ dính thắng lưỡi và mức độ ảnh hưởng đến chức năng.
Bước 2 - Tư vấn chuyên sâu: Phụ huynh được giải thích cặn kẽ về tình trạng bệnh, chỉ định điều trị, lợi ích cũng như các lưu ý trước khi làm thủ thuật.
Bước 3 - Thực hiện thủ thuật: Diễn ra trong môi trường vô khuẩn, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh.
Bước 4 - Theo dõi hậu phẫu: Trẻ được theo dõi tình trạng chảy máu, khả năng ăn uống và hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc tại nhà.
6. Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi hậu phẫu
Để vết thương nhanh lành và đảm bảo hiệu quả điều trị, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý:
Cho trẻ dùng thức ăn mềm và uống đủ nước trong những ngày đầu.
Duy trì vệ sinh răng miệng sạch sẽ cho trẻ.
Tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn sử dụng thuốc của bác sĩ và tái khám đúng theo lịch hẹn.
Dấu hiệu sinh lý bình thường: Trẻ có thể đau nhẹ hoặc hơi khó chịu trong thời gian ngắn đầu tiên; xuất hiện lớp giả mạc màu trắng hoặc vàng nhạt tại vị trí cắt. Dấu hiệu cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay: Chảy máu kéo dài, sốt cao, sưng nề nhiều, trẻ bỏ ăn/bú kéo dài, hoặc xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Việc sàng lọc và phát hiện sớm dính thắng lưỡi ngay từ giai đoạn sơ sinh là vô cùng quan trọng, giúp có hướng xử trí phù hợp thay vì chờ đến khi trẻ có biểu hiện nói ngọng mới thăm khám. Quý phụ huynh khi nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường như bú khó, đầu lưỡi có hình trái tim hay phát âm bất thường, hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.
Dính thắng lưỡi tuy là bất thường nhỏ nhưng mang lại ảnh hưởng lớn. Phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm sẽ giúp trẻ dung nạp dinh dưỡng tốt hơn, phát âm rõ ràng và tự tin hơn trong cuộc sống. Khoa Liên chuyên khoa – Bệnh viện Đa khoa Tân Yên luôn sẵn sàng tiếp nhận, thăm khám và thực hiện thủ thuật cắt phanh lưỡi an toàn, hiệu quả cho cả trẻ em và người lớn.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Mọi thắc mắc và nhu cầu hỗ trợ, xin vui lòng liên hệ:
📍 Khoa Liên chuyên khoa – Bệnh viện Đa khoa Tân Yên
☎️ Hotline: 0966811919
Hình ảnh lâm sàng ca dính thắng lưỡi điển hình
