Tai biến mạch máu não (đột quỵ) thường để lại những di chứng nặng nề về hệ vận động, ngôn ngữ và khả năng sinh hoạt thiết yếu, trong đó phổ biến nhất là tình trạng liệt nửa người. Trong giai đoạn phục hồi sau tai biến, sự đồng hành, chăm sóc sát sao và đúng phương pháp y khoa của gia đình đóng vai trò quyết định, giúp người bệnh sớm phục hồi chức năng vận động, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như loét tỳ đè, cứng khớp và nhanh chóng tái hòa nhập cuộc sống.
1. Nguyên tắc Tập vận động & Nghỉ ngơi
Kiểm soát tư thế: Thực hiện xoay trở đổi tư thế nằm cho người bệnh mỗi 2 giờ/lần (luân phiên nằm ngửa, nằm nghiêng sang bên lành, nằm nghiêng sang bên liệt) nhằm phòng chống nguy cơ loét do tỳ đè.
Vận động thụ động: Tác động nhẹ nhàng lên hệ thống các khớp (vai, khuỷu, cổ tay, háng, gối, cổ chân) ở bên bị liệt để duy trì biên độ khớp và tránh hiện tượng co cứng.
Vận động chủ động: Khuyến khích và hỗ trợ người bệnh tự thực hiện các thao tác sinh hoạt đơn giản bằng bên lành, hoặc tập ngồi dậy, đứng lên khi thể trạng sức khỏe cho phép.
2. Chế độ dinh dưỡng khoa học
Dạng thức ăn: Ưu tiên chế biến món ăn mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa như cháo, súp, canh ninh. Cần chia nhỏ khẩu phần thành 5–6 bữa/ngày để giảm áp lực tiêu hóa và phòng tránh nguy cơ sặc.
Thành phần dinh dưỡng: Tăng cường bổ sung chất xơ, rau xanh, trái cây tươi, cá và thịt lợn nạc. Phải hạn chế tối đa lượng muối (ăn nhạt), mỡ động vật và các loại thực phẩm chế biến sẵn.
Tư thế ăn: Cho người bệnh ngồi kê cao đầu hoặc lưng ở góc 45–90 độ khi ăn và duy trì tư thế nghỉ ngơi 30 phút sau bữa ăn.
3. Vệ sinh thân thể & Kiểm soát loét tỳ đè
Vệ sinh da: Lau người bằng nước ấm hằng ngày, đảm bảo bề mặt da luôn trong tình trạng sạch sẽ và khô ráo.
Chăm sóc vùng tỳ đè: Cần sử dụng đệm hơi hoặc đệm nước để phân tán đều áp lực lên da. Mỗi ngày phải kiểm tra kỹ các vùng da mỏng, dễ bị loét như: vùng xương cùng, gót chân, khuỷu tay, bả vai.
Vệ sinh răng miệng: Thực hiện rơ lưỡi, đánh răng hoặc súc miệng sạch sẽ cho người bệnh sau mỗi bữa ăn.
4. Chăm sóc tâm lý & Tinh thần
Đồng hành cảm xúc: Gia đình cần kiên nhẫn, thường xuyên trò chuyện, lắng nghe để tạo tinh thần lạc quan cho người bệnh.
Khuyến khích tính tự lập: Đề nghị và tạo điều kiện để người bệnh tự thực hiện các việc cá nhân nhỏ trong khả năng cho phép (như tự cầm thìa, tự lau mặt).
Môi trường sống: Tránh các yếu tố gây căng thẳng; bố trí không gian sống thoáng mát, yên tĩnh và giàu ánh sáng tự nhiên.
KHUYẾN CÁO AN TOÀN Y KHOA TỪ BÁC SĨ CHUYÊN KHOA
Tuân thủ kỹ thuật vận động: Không kéo giật mạnh các khớp bên liệt, tuyệt đối không tự ý nắn bẻ khi khớp đã có dấu hiệu cứng hoặc co rút cơ nặng để phòng ngừa nguy cơ trật khớp và gãy xương trên nền bệnh nhân có bệnh lý loãng xương.
Chống chỉ định vật lý trị liệu: Không thực hiện xoa bóp, châm cứu hoặc tác động vận động mạnh lên vùng da đang có tổn thương loét tỳ đè, vùng có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới cấp tính (biểu hiện: sưng to, nóng đỏ, đau nhức đột ngột ở bắp chân) hoặc khi bệnh nhân đang trong cơn dao động huyết áp bất ổn.
Giới hạn điều trị tại nhà: Các bài tập chăm sóc tại nhà chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ duy trì chức năng vận động. Gia đình tuyệt đối không được tự ý ngưng các loại thuốc điều trị bệnh lý nền (thuốc huyết áp, tiểu đường, chống ngưng tập tiểu cầu) hoặc lạm dụng các bài thuốc dân gian chưa qua kiểm chứng y khoa.
Dấu hiệu cảnh báo cấp cứu (Red Flags): Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ tái phát như: Đau đầu dữ dội, nôn ói, méo miệng mới xuất hiện, yếu liệt tăng lên, khó thở hoặc rối loạn ý thức, người nhà cần nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa ngay đến cơ sở y tế chuyên khoa gần nhất.
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHUYÊN SÂU TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂN YÊN
Khoa Y học cổ truyền – Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa Tân Yên hiện đang áp dụng phác đồ điều trị toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa Y học hiện đại và Y học cổ truyền nhằm mang lại kết quả phục hồi tối ưu nhất cho bệnh nhân sau tai biến:
Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng chuyên sâu: Ứng dụng hệ thống thiết bị hiện đại bao gồm máy điện xung kích thích thần kinh cơ, máy tập phục hồi chức năng vận động chi, kết hợp cùng các bài tập vận động trị liệu được cá thể hóa, giúp người bệnh sớm lấy lại thăng bằng, sửa dáng đi và khôi phục khả năng tự phục vụ bản thân.
Thủ thuật Y học cổ truyền kết hợp: Triển khai các kỹ thuật điện châm, thủy châm, xoa bóp bấm huyệt chuẩn y lý nhằm đả thông kinh lạc, hoạt huyết hóa ứ, thúc đẩy quá trình hồi phục tại các vùng não bị tổn thương và nâng cao toàn diện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
