Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức công bố chủ đề cho Ngày Thế giới Không Thuốc lá (31/5) năm 2026 là: "Lật tẩy sức hấp dẫn – chống lại chứng nghiện nicotine và thuốc lá". Chiến dịch năm nay được phát động nhằm vạch trần những chiêu trò tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá đang nhắm đến thế hệ trẻ, đồng thời kêu gọi các hành động quyết liệt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Chiêu trò "đổi mới" và cái bẫy mang tên “thời thượng”
Trong bối cảnh những tiến bộ về kiểm soát thuốc lá đã đạt được nhiều thành tựu trong nhiều thập kỷ qua, ngành công nghiệp thuốc lá vẫn không ngừng tìm cách đối phó. Thay vì các sản phẩm truyền thống, họ đang tiếp thị rầm rộ các sản phẩm nicotine mới như thuốc lá điện tử (e-cigarettes), túi nicotine và các thiết bị nicotine tổng hợp.
Dưới vỏ bọc của sự "đổi mới công nghệ", các sản phẩm này được ngụy trang bằng hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt và các chiến lược tiếp thị lừa dối để biến những thứ độc hại và gây nghiện trở nên thời thượng. Ông Vinayak M Prasad, Trưởng đơn vị Không Thuốc lá của WHO nhấn mạnh: "Những người trẻ tuổi đang bị nhắm mục tiêu một cách có chủ đích. Kết quả là một vòng luẩn quẩn của sự nghiện ngập đang đe dọa xóa bỏ những thành tựu kiểm soát thuốc lá trong nhiều năm qua".
Những con số báo động về thế hệ trẻ
Dữ liệu mới nhất cho thấy quy mô của cuộc khủng hoảng này là vô cùng nghiêm trọng. Trên toàn cầu, có ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13 – 15 tuổi đang sử dụng ít nhất một loại sản phẩm thuốc lá, trong đó có 20 triệu em hút thuốc lá điếu và 10 triệu em sử dụng thuốc lá không khói (dùng đường miệng/mũi).
Đáng lo ngại hơn, ít nhất 15 triệu thanh thiếu niên từ 13 – 15 tuổi đã bắt đầu sử dụng thuốc lá điện tử. Tại các quốc gia có sẵn dữ liệu thống kê, tỷ lệ trẻ em hút thuốc lá điện tử cao gấp 9 lần so với người lớn.
Hành động của chúng ta “Mục tiêu của Chiến dịch 2026”
Nhằm ngăn chặn sự lan rộng của đại dịch này và bảo vệ các nỗ lực y tế công cộng, chiến dịch Ngày Thế giới Không Thuốc lá 2026 hướng tới 3 mục tiêu trọng tâm:
- Nâng cao nhận thức: Vạch trần các chiến lược không ngừng tiến hóa của ngành công nghiệp thuốc lá, bao gồm việc sử dụng nicotine tổng hợp, muối nicotine và các chất tương tự nhằm tăng khả năng gây nghiện nhưng lại khoác lên mình vẻ ngoài hiện đại, công nghệ cao.
- Kêu gọi các chính sách mạnh mẽ hơn: Vận động ban hành các lệnh cấm đối với hương liệu, cấm các hoạt động quảng cáo và khuyến mãi (đặc biệt là trên mạng xã hội và nền tảng kỹ thuật số), đồng thời quy định chặt chẽ về thiết kế và bao bì sản phẩm nhằm giảm sức hấp dẫn đối với giới trẻ.
- Ngăn ngừa nghiện và giảm nhu cầu: Trang bị cho cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, những kiến thức và công cụ cần thiết để chống lại sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá, cũng như hỗ trợ tiếp cận các phương pháp cai nghiện dựa trên bằng chứng khoa học.
Hãy hành động ngay hôm nay!
Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5 hàng năm là dịp để các chính phủ, tổ chức y tế, xã hội và giới trẻ cùng đoàn kết chung một sứ mệnh: Chấm dứt đại dịch thuốc lá và đảm bảo một tương lai không có thuốc lá và nicotine cho thế hệ mai sau. Các chính phủ và đối tác cần phải chung tay thắt chặt các quy định, lấp đầy các lỗ hổng chính sách và bảo vệ cộng đồng khỏi những tác hại khôn lường từ các sản phẩm này.
